|
موفقیت محققین در تشخیص و درمانی سرطان |
|
|
|
۱۰ مرداد ۱۳۸۸ |
|
سرطان بيماری است که در آن سلولهای بدن بطور کنترل نشدهای تکثیر مییابند. بسیاری از مردم سرطان را مترادف درد و رنج و مرگ می دانند. این بیماری باعث اختلال در زندگی خانوادگی، خواب، فعالیت فیزیکی، عملکرد اجتماعی، شغلی و ... می شود.
بیمار مبتلا به سرطان از زمان تشخیص بیماری تا زمان مرگ مشکلات زیادی دارد و علائم بسیاری را که بر کیفیت زندگی تاثیر سوء دارند، تجربه می کند. بر طبق گزارش انجمن بهداشت آمریکا، 6/7 میلیون نفر در سال ۲۰۰۷ بر اثر سرطان مردهاند که ۱۳ درصد از كل ۵۸ ميليون مرگ در سراسر جهان را به خود اختصاص مي دهد. تا کنون بيش از ۱۰۰ نوع سرطـان شناسايي شده است که در هر قسمتــي از بدن مي تواند تظاهر پيدا كنند. سرطان سينه یکی از سرطان های شايع و كشنده در زنان می باشد. طبق محاسبات انستیتو ملی سرطان ایالات متحده آمریکا، از هر هشت زن یک نفر در زندگی خود مبتلا به سرطان پستان میشود. در ایران سالانه 7000 بیمار جدید به سرطان پستان مبتلا می شوند و سرطان پستان شايع ترين سرطان در ميان زنان كشور به شمار مي رود. سرطان خون یا لوسمی نیز بیماری پیشرونده و بدخیم اعضای خون ساز بدن است که با تکثیر و تکامل ناقص گویچههای سفید خون و پیش سازهای آن در خون و مغز استخوان ایجاد میشود. در بیماری سرطان خون، مغز استخوان مقدار بسیار زیادی از سلولهای سفید خون غیرعادی تولید میکند. این سلولها با گلبولهای طبیعی خون متفاوت بوده و عملکرد مناسبی ندارند. درنتیجه، تولید گلبولهای سفید طبیعی خون را متوقف کرده و توانایی فرد را در مقابله با بیماریها از بین میبرند. این بیماری در مردان بيشتر تظاهر می کند و یکی از چهار سرطان شایع کودکان است. محققین بسیاری در جهان به بررسی سرطان پرداخته و سعی در یافتن راههایی جهت تشخیص و درمان آن دارند. تحقیقات انجام یافته منجر به کشف راههای درمانی و تشخیصی گردیده که هزینه بسیار بالایی دارند و استفاده از آن برای کشورها، بار مالی زیادی به همراه دارد. لذا محققین مختلف در حال بررسی روشهای جدید جهت تشخیص و درمان این بیماری می باشند و یقینا کشف راههای تازه، علاوه بر منافع اقتصادی، قابلیت استفاده برای عموم مردم کشور را نیز در بر خواهد داشت. این موضوع از آنجا اهمیت دوچندانی میابد که يك سوم سرطان ها اگر در مراحل اوليه تشخيص داده شوند، قابل درمان مي باشند. ایران نیز در کنار دیگر کشورها همواره سعی در دستیابی به تازه ترین درمانها و راه کارهای تشخیصی داشته است. در این بین، محققین پژوهشگاه فناوری های نوین علوم پژشکی جهاددانشگاهی ـ ابن سینا پس از پنج سال فعالیت مستمر روی سرطان و با برخورداری از محققین و متخصصین متبحر، سرانجام موفق شدند با بهره گیری از تکنولوژی نانو به ارائه راهکارهای جدید تشخیصی سرطان پستان و با بهره گیری از علم ایمونولوژی و بیوتکنولوژی، به یافتن داروی مقدماتی جهت درمان سرطان خون نائل گردند. تشخیص زودرس سرطان پستان با استفاده از نانو ذرات نانو ذرات مغناطیسی، کاربردهای مختلف پزشکی و بیولوژیکی دارند که از آن جمله می توان به توانایی آنان در اتصال به بیومولکولها و واکنش با مولکولهای هدف سطح سلول اشاره نمود. از خصوصیات مهم این ذرات غیرسمی بودن، سازگاری با موجود زنده و تجمع زیاد در بافت یا اندام هدف می باشد. نانو ذرات کوانتومی ذراتی در ابعاد نانو هستند که به تازگی در عرصه نانوتکنولوژی و نانو پزشکی مطرح شده و در تشخیص انواع بیو مولکولها و عوامل بیماری زا، کاربردهای وسیعی پیدا کرده اند. با توجه به ویژگی این نانو ذرات که ابزار کارآمدی در عرصه تشخیص انواع سرطانها هستند، پژوهشگاه فناوری های نوین علوم پزشکی جهاد دانشگاهی ـ ابن سینا با هدف تشخیص زود هنگام سرطان و شروع سریع اقدامات درمانی با استفاده از نانو ذرات، اقدام به اجرای طرح کاربردی در زمینه تشخیص سرطان پستان نمود. در مطالعه ای که طراحی و اجرا شد از نانو ذرات کوانتومی به منظور تشخیص زودهنگام سرطان پستان استفاده گردید. در این طرح ابتدا آنتی بادی منوکلونال ضد تومور مارکر سرطان پستان، Her2 ، تولید و سپس با استفاده از یک فناوری نوین، آنتی بادی به نانو ذرات کوانتومی متصل گردید. در مرحله بعد از این آنتی بادیهای منوکلونال نشاندار برای ردیابی تومور مارکر سرطان پستان در رده های سلولی و همچنین بافتهای بیماران مبتلا به سرطان پستان استفاده شد. نتایج حاصله نشان داد که آنتی بادی های منوکلونال متصل به نانو ذرات کوانتومی قادر هستند تومور مارکر سرطان پستان را شناسایی نمایند. علاوه بر حساسیت فوق العاده زیاد، نانو ذرات کوانتومی نوردهی بسیار طولانی مدت داشته و این امکان را فراهم می آورد که بتوان بافت سرطانی را به دقت و در زمان زیاد مطالعه نمود. در مطالعه ای دیگر، آنتی بادی منوکلونال ضد سرطان پستان با نانو ذرات مغناطیسی متصل و از آنها در تشخیص سلولهای سرطانی پستان استفاده شد. نتایج حاصله نشان داد که این آنتی بادی های نشان دار ابزاری بسیار کارآمد جهت تشخیص سلولهای سرطانی در شرایط آزمایشگاهی و همچنین در بدن بیمار می باشند. در مجموع به نظر می رسد نانو ذرات برای تشخیص تومور مارکرها بسیار حساس بوده و می توانند برای تشخیص زود هنگام سرطانهای انسان استفاده شوند. با توجه به این که تشخیص زود هنگام سرطان مهمترین عامل تعیین میزان موفقیت درمان سرطان است، به نظر میرسد که استفاده از این نانو ذرات گام بسیار موثری در جهت اقدامات درمانی باشد. راهکار درمانی سرطان خون با استفاده از داروی اختصاصی تولید شده توسط پژوهشگاه ابن سینا درمان سرطان به روشهای گوناگونی صورت می گیرد. درمانهاي موجود در برخي سرطانها به خوبي پاسخگو بوده و درصد بالايي از بيماران بهبود مييابند، لیکن بطور كلي درمانهاي عمومي سرطان مانند شيميدرماني و پرتودرماني علاوه بر اینکه باعث از بين رفتن سلولهاي سرطاني ميشوند، روي سلولهاي طبيعي نيز اثر ميگذارند، ولی با توجه به شرايط بيمار، اينگونه عوارض جانبي بعلت اهميت درمان سرطان پذيرفته ميگردد. هر چه درمان سرطان اختصاصيتر انجام شود، ميزان عوارض جانبي و صدمه به اندامها و بافتهاي طبیعی كمتر خواهد بود. از بهترین نوع درمانهاي سرطان كه هم اكنون پزشكان و محققان بر آنها تمركز بيشتري دارند، ايمني درماني سرطان است. اين نوع درمان از طريق هدفگيري اختصاصي مولكولهاي سطحي سلولهاي سرطاني انجام ميگيرد. جهت انجام اين نوع درمان، داروي مربوطه بر عليه سلول سرطاني ساخته ميشود و با تزريق آن موجب فعال شدن مکانیسمهای مختلفی در بدن بیمار می شود که در نهایت منجر به مرگ سلول سرطاني ميگردد. پژوهشگاه فناوری های نوین علوم پزشکی جهاددانشگاهی ـ ابنسينا با استفاده از روشهاي نوین بيوتكنولوژي اقدام به ساخت چنين داروهاي اختصاصي بر عليه سرطانهاي گوناگون نموده است که در ارتباط با نوعي سرطان خون، برخي از داروهاي ساخته شده توسط پژوهشگاه، مورد آزمايش قرار گرفته و اثر آن روي سلولهاي سرطاني بيماران، منجر به مرگ اين سلولها گرديد. اين واكنش در محيط آزمايشگاه با موفقيت انجام گرفت، لذا در حال حاضر مرحله آزمایشگاهی ساخت این دارو به پایان رسیده است . جهت استفاده درمانی از این دارو لازم است که اثر آن بر روی حیوان آزمایشگاهی نیز بررسی شود و پس از انجام کارآزمایی بالینی در بیماران مبتلا به سرطان خون، نسبت به عرضه آن به بازار اقدام گردد. در صورت تامین بودجه لازم پیش بینی می شود که این دارو ظرف سه سال آینده مورد بهره برداری قرار گیرد و یقینا تولید چنین دارویی در داخل کشور، امکان استفاده عمومی هموطنان را با هزینه ای بسیار کم به همراه خواهد داشت. |